Granty i projekty

Prof. dr hab. Piotr Wcisło 

Prof. dr hab. Piotr Wcisło z Instytutu Fizyki na Wydziale Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej UMK otrzymał grant ERC Starting Grant 2022 na projekt „New experimental methods for trapping cold molecular hydrogen” („Nowe eksperymentalne metody pułapkowania molekularnego wodoru”). Wartość dofinansowania wyniosła ok. 1,9 mln euro. 

Głównym celem projektu jest opracowanie metod umożliwiających „uwięzienie” (spułapkowanie) cząsteczki wodoru H₂ w komorze próżniowej przy użyciu bardzo silnych pól laserowych i magnetycznych. Dzięki temu naukowcy chcą badać najprostszą cząsteczkę w naturze z niespotykaną dotąd dokładnością. 

Projekt ma znaczenie fundamentalne dla fizyki kwantowej – pozwoli testować niezwykle precyzyjnie przewidywania elektrodynamiki kwantowej (QED) i Modelu Standardowego, może wskazać granice obowiązywania obecnych teorii fizycznych oraz otwiera drogę do poszukiwania tzw. Nowej Fizyki, czyli zjawisk niewyjaśnianych przez obecne modele. 

Prof. Wcisło podkreśla, że projekt wymaga stworzenia zupełnie nowej konfiguracji ultradokładnych laserów i pól elektromagnetycznych, które utworzą swoistą „pułapkę” dla molekuły wodoru. Jeśli eksperyment się powiedzie, umożliwi to prowadzenie badań kwantowych na poziomie dokładności wcześniej niedostępnym dla układów molekularnych. 

Prof. dr hab. Katharina Boguslawski 

Prof. dr hab. Katharina Boguslawski z Instytutu Fizyki na Wydziale Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej UMK otrzymała grant ERC Starting Grant 2022 na projekt „Devising Reliable Electronic Structure Schemes through Eclectic Design” („Opracowanie niezawodnych schematów metod badania struktury elektronowej poprzez eklektyczny design”). Wartość dofinansowania wyniosła ok. 1,2 mln euro.

Celem badań jest opracowanie nowych metod chemii kwantowej, które pozwolą dokładniej opisywać zachowanie elektronów w cząsteczkach i materiałach, zwłaszcza w tzw. silnie skorelowanych układach elektronowych, gdzie obecne narzędzia obliczeniowe często okazują się niewystarczające lub zbyt kosztowne obliczeniowo.

Projekt zakłada połączenie różnych podejść teoretycznych i numerycznych w celu stworzenia bardziej niezawodnych, szybszych i łatwiejszych w użyciu metod modelowania. Badania mają pomóc m.in. w projektowaniu nowych materiałów, katalizatorów i związków chemicznych o pożądanych właściwościach. Ważnym elementem projektu jest także rozwój otwartego oprogramowania do obliczeń chemii kwantowej oraz automatyzacja skomplikowanych analiz, tak aby zaawansowane narzędzia mogły być szerzej wykorzystywane przez środowisko naukowe.

Prof. dr hab. Adam Izdebski

Prof. dr hab. Adam Izdebski z Instytutu Studiów Zaawansowanych UMK otrzymał grant ERC Synergy 2024 na projekt "A Novel Understanding of Pandemic Disease in Preindustrial Europe (1300-1800): Combining History, Machine Learning and Natural Sciences (EUROpest)"  („Zrozumieć na nowo rolę pandemii (1300–1800): historia, nauki przyrodnicze i uczenie maszynowe”). 

Projekt zakłada zbadanie dlaczego te same epidemie w różnych miejscach i okresach historycznych prowadziły do zupełnie odmiennych skutków społecznych i biologicznych.

Naukowcy pod kierunkiem prof. Izdebskiego analizują pandemie w przedprzemysłowej Europie, łącząc historię, archeologię, biologię, klimatologię i uczenie maszynowe. Zespół bada m.in. wpływ wojen, głodu, zmian klimatu, handlu, struktury ludności czy współwystępowania różnych patogenów na przebieg epidemii. Projekt obejmuje kilkadziesiąt historycznych epidemii w wielu regionach Europy.

Celem badań jest stworzenie nowego modelu rozumienia pandemii, który pokaże, że o skutkach epidemii decyduje nie tylko sam patogen, ale także szeroki kontekst środowiskowy i społeczny. W przyszłości wyniki projektu mogą pomóc lepiej przewidywać przebieg nowych pandemii i reakcje społeczeństw na zagrożenia epidemiczne.