Wprowadzenie

Moodle jest w pełni darmową platformą internetową wspomagającą prowadzenie zajęć dydaktycznych, zarówno tych organizowanych w formie tradycyjnej, jak i zdalnej. Prace nad systemem zostały zapoczątkowane w roku 1998, a trzy lata później pojawiła się jego pierwsza publiczna wersja. Do dnia dzisiejszego Moodle doczekał się już kilkudziesięciu uaktualnień i stał się jedną z najchętniej wykorzystywanych tego typu aplikacji na świecie, z ponad 35000 zarejestrowanych serwisów. Na serwerach UMK działa obecnie ponad 20 platform Moodle, na których jest prowadzonych łącznie około 400 różnych kursów.

Podstawowe funkcje systemu

Tworzeniu pierwszej wersji systemu Moodle przyświecały dwa zasadnicze cele. Miał on po pierwsze ułatwiać komunikację między studentami i prowadzącymi zajęcia, a po drugie stanowić miejsce wymiany materiałów dydaktycznych w Internecie. Te dwie funkcje pozostały w systemie do dnia dzisiejszego, a przy okazji zostały mocno rozbudowane w stosunku do pierwszej wersji. Obecnie każdy nauczyciel, który prowadzi kurs na platformie Moodle, może przy jego pomocy w łatwy sposób publikować materiały dydaktyczne dla swoich studentów. W tym celu wystarczy przesłać na platformę wybrany plik i udostępnić go pozostałym uczestnikom zajęć. Należy podkreślić, że format pliku nie ma znaczenia i może być całkowicie dowolny, np. dokumenty PDF, dokumenty MS Word, prezentacje Power Point, zdjęcia, muzyka, a nawet filmy.

Moodle posiada również wiele mechanizmów ułatwiających komunikowanie się prowadzącego ze studentami. Przede wszystkim należy wymienić tu fora dyskusyjne, które są obecnie chyba najczęściej stosowaną formą wymiany informacji w Internecie. Fora mogą być tworzone globalnie dla wszystkich studentów danego wydziału lub lokalnie, w ramach pojedynczych kursów. W tym drugim przypadku w dyskusjach będą mogły brać udział tylko osoby zapisane na dane zajęcia.

Moodle pozwala także na prowadzenie rozmów ze studentami w czasie rzeczywistym przy pomocy wbudowanego modułu czat, a także systemu wysyłania krótkich wiadomości tekstowych. Ten drugi sposób umożliwia prowadzenie prywatnych rozmów zarówno z nauczycielem, jak i pomiędzy samymi uczestnikami zajęć.

Publikowanie materiałów oraz komunikacja ze studentami nie są jedynymi możliwościami platformy. Wśród dodatkowych funkcji warto wymienić chociażby szereg mechanizmów umożliwiających pracę zespołową w ramach poszczególnych zajęć, m.in. wiki,

warsztaty czy słowniki. Pierwszy z nich umożliwia wspólną pracę studentów nad jednym dokumentem, a w swoim działaniu jest bardzo podobny do jednej z najpopularniejszych encyklopedii internetowych, Wikipedii. Moduł warsztatów pozwala na wzajemne ocenianie prac nadsyłanych przez studentów, wprowadzanie ewentualnych poprawek czy też umieszczanie przy nich własnych komentarzy. Z kolei słowniki przydają się najbardziej podczas kodyfikacji pojęć związanych z tematyką przedmiotu. Należy przy tym nadmienić, że nie tylko nauczyciel ma możliwość dodawania nowych definicji do słownika, ale mogą to robić także pozostali studenci zapisani na kurs.

Osobnym fragmentem platformy jest moduł quizów, przeznaczony do sprawdzania wiedzy studentów przez sieć. Obszerna pula dostępnych pytań zawiera m.in. testy jednokrotnego i wielokrotnego wyboru, pytania typu prawda/fałsz, dopasuj odpowiedź czy też pytania typu "uzupełnij brakujący fragment zdania". Należy przy tym nadmienić, że Moodle został wyposażony w tym zakresie w szereg mechanizmów zabezpieczających, takich jak np. ograniczanie liczby podejść do testu czy też czasu przeznaczonego na rozwiązanie wszystkich zadań. Ponadto system posiada wiele funkcji pozwalających na przeprowadzanie głosowań wśród studentów oraz tworzenie rozbudowanych kwestionariuszy, które mogą być z powodzeniem wykorzystywane przy organizowaniu badań ankietowych w Internecie.

Warto również dodać, że każdy nauczyciel pracujący w systemie Moodle ma możliwość bardzo elastycznego dostosowywania jego ustawień do własnych potrzeb. W szczególności istnieje możliwość dowolnego przełączania się pomiędzy językami, które obowiązują na platformie. Domyślnie całe menu jest w języku polskim, ale nic nie stoi na przeszkodzie, żeby skorzystać z innych wersji, np. angielskiej, niemieckiej, a nawet chińskiej.

Na uwagę zasługuje także niezwykle rozbudowany system kontrolowania postępów w nauce poszczególnych studentów. Dobrze zaprojektowany e-kurs niewątpliwie odciąży prowadzącego w codziennej pracy, a przy tym ułatwi podjęcie decyzji przy wystawianiu końcowej oceny z przedmiotu. Niezwykle istotnym elementem w tym zakresie, który u wielu osób budzi spore kontrowersje, jest możliwość zaawansowanego raportowania wszystkich aktywności danego studenta, np. liczby wejść do systemu, czasu, który poświęcił na przeglądanie materiałów, czy też wiadomości wysłanych przez niego na forum dyskusyjnym.

Dostęp i korzystanie z systemu

Każdy wydział UMK posiada własną, odrębną platformę Moodle. Lista wszystkich systemów działających na Uczelni znajduje się na stronie http://moodle.umk.pl. Dostęp do każdej platformy jest autoryzowany, co oznacza, że tylko osoby uprawnione będą mogły korzystać ze znajdujących się na niej zasobów.

Pracownicy i studenci Uczelni mogą korzystać z dowolnego systemu Moodle, logując się do niego przy pomocy uniwersyteckiego konta pocztowego. Znajdujący się w prawym górnym rogu przycisk "Zaloguj się" powoduje przeniesienie użytkownika do Centralnego Punktu Logowania UMK - od tej pory uwierzytelnianie będzie przebiegało na podobnych zasadach, co w przypadku dostępu do systemu USOSweb, katalogu czasopism czy też systemu rezerwacji sal. Również osoby, które nie są pracownikami UMK, mogą w uzasadnionych okolicznościach uzyskać dostęp do systemu. W tym celu należy kontaktować się bezpośrednio z Uniwersyteckim Centrum Nowoczesnych Technologii Nauczania (UCNTN).

Pomyślne zalogowanie do systemu nie oznacza jeszcze dostępu do wszystkich kursów, które się w nim znajdują. Aby w pełni skorzystać ze wszystkich opublikowanych w nim zasobów, należy postępować według poniższych zasad:

• Każdy pracownik Uczelni może prowadzić swoje zajęcia w systemie Moodle. W tym celu po pierwszym zalogowaniu się na wybraną platformę, powinien skontaktować się z Uniwersyteckim Centrum Nowoczesnych Technologii Nauczania (telefonicznie lub mailowo), gdzie zostaną mu nadane odpowiednie uprawnienia. Od tego momentu będzie miał możliwość samodzielnego tworzenia kursów, publikowania w nich materiałów dydaktycznych oraz korzystania ze wszystkich funkcji, które zostały omówione wcześniej.
• Prowadzący może ręcznie zapisywać studentów na swoje kursy lub pozwolić, aby robili oni to samodzielnie. W tym drugim przypadku można również ograniczać przy pomocy hasła dostęp do wybranego kursu, co dodatkowo zabezpieczy opublikowane w nim materiały przed niepowołaną ingerencją.
• Studenci mogą samodzielnie logować się na platformę przy pomocy uniwersyteckich kont pocztowych. Nie muszą dodatkowo kontaktować się z UCNTN i mogą od razu rozpocząć pracę w ramach kursów, na które zostali zapisani przez prowadzącego. Mogą też samodzielnie zapisywać się na wybrane zajęcia, jeżeli znają odpowiednie hasła dostępu.

Podsumowanie

Zainteresowanie nauczycieli akademickich korzystaniem z internetowego systemu wspomagania zajęć rośnie nieustannie z miesiąca na miesiąc, również na naszej uczelni. Dowodem na to może być chociażby liczba wszystkich e-kursów znajdujących się na platformach Moodle UMK, która w stosunku do ubiegłego roku uległa podwojeniu. Jeśli dodać do tego fakt, że Moodle został zintegrowany z pozostałymi usługami informatycznymi Uczelni, m.in. systemem poczty elektronicznej czy też serwerami multimediów umożliwiającymi transmitowanie wykładów na żywo przez sieć, to możemy zaryzykować stwierdzenie, że UMK jest technicznie gotowy na organizowanie zajęć w formie nauczania na odległość.

Ten artykuł ma na celu jedynie nakreślenie możliwości, jakie posiada platforma zdalnego nauczania Moodle. Więcej informacji można znaleźć na stronie internetowej UCNTN pod adresem http://www.ucntn.umk.pl. Dodatkowo na platformie ogólnouczelnianej znajduje się e-kurs o nazwie "Moodle w praktyce", który pozwoli nowym adeptom systemu samodzielnie przećwiczyć jego podstawowe możliwości. Każdy pracownik Uczelni może również wziąć udział w szkoleniu z zakresu użytkowania platformy, które jest organizowane co tydzień przez Uniwersyteckie Centrum Nowoczesnych Technologii Nauczania. Więcej na ten temat na stronie internetowej UCNTN.