Sieć bez tajemnic

Sieć bezprzewodowa na UMK
Ogólnouczelniana sieć bezprzewodowa to kolejna usługa informatyczna,
z której może skorzystać każdy pracownik i student UMK. Jedynym warunkiem
(poza odpowiednim sprzętem) jest posiadanie konta na serwerze UMK. Połączenie
można skonfigurować samodzielnie, nie trzeba się nigdzie rejestrować.
Sieć działa od początku 2005 r. i skorzystało z niej ponad 2300 osób.
Codziennie pojawia się od kilku do kilkunastu nowych użytkowników. Od początku
bieżącego roku akademickiego do sieci zalogowało się ponad 800 nowych osób.
Nasza sieć jest pierwszą w Polsce włączoną w system eduroam. W praktyce
oznacza to, że pracownicy i studenci naszego uniwersytetu mogą bezpłatnie
korzystać z Internetu na terenie wielu uczelni Europy. Teraz eduroam działa
już na kilku polskich uczelniach, a w ciągu przyszłego roku spodziewany
jest znaczący przyrost miejsc, gdzie z sieci będzie można skorzystać. Pełną
listę polskich instytucji włączonych do eduroam można odnaleźć na stronie
http://www.eduroam.pl, a informacje o instytucjach zagranicznych na stronie
http://www.eduroam.org; eduroam w Polsce koordynuje Uczelniane Centrum
Informatyczne (UCI) UMK. Miejsca, w których można uzyskać dostęp, powinny
być oznakowane charakterystycznym logo.
Sieć uczelniana jest na razie dostępna w Toruniu i w Grudziądzu. W Collegium
Medicum powinna się pojawić w 2008 r. W Toruniu "jest zasięg" w większości
budynków dydaktycznych, w Bibliotece Głównej, w Rektoracie i w Collegium
Maximum. Połączenie łatwiej jest uzyskać na otwartych przestrzeniach (korytarze,
hole); w salach wykładowych i pokojach jest gorzej - fale radiowe są mocno
tłumione przez ściany. Dokładne mapki zasięgu są na stronach http://eduroam.umk.pl
Jak działa eduroam
Eduroam jest tworzony w oparciu o zasadę ograniczonego zaufania. Uczelnie
godzą się, aby na ich terenie i przy pomocy ich sieci dostęp do Internetu
uzyskiwały osoby związane z innymi instytucjami. Ta zgoda wynika z założenia,
że instytucje macierzyste wszystkich użytkowników potrafią, w razie potrzeby,
zidentyfikować osobę, która z sieci korzystała. System łączenia się z siecią
działa następująco:
- urządzenia sieciowe (tzw. punkty dostępu) wysyłają sygnał informujący, że w sieci niezbędne jest zalogowanie się;
- komputer użytkownika łączy się z jednym z punktów dostępu, zgłasza
chęć zalogowania się i podaje identyfikator użytkownika (wyglądający jak adres e-mail);
- na podstawie identyfikatora użytkownika, przekazanego przez punkt dostępu
do serwera lokalnego, odszukiwany jest serwer macierzysty użytkownika;
- serwer macierzysty wysyła swój identyfikator (certyfikat); jeżeli komputer
użytkownika go zaakceptuje, to tworzone jest szyfrowane połączenie między
serwerem macierzystym i komputerem użytkownika;
- komputer użytkownika wysyła pełne dane (np. identyfikator i hasło); jeżeli
serwer macierzysty potwierdzi ich prawdziwość, to przesyła do serwera zarządzającego
siecią bezprzewodową informację, że użytkownik jest znany i można go do sieci wpuścić.
W tym mechanizmie istotnych jest kilka spraw. Po pierwsze użytkownik najpierw
dowiaduje się, z jakim serwerem rozmawia, a dopiero potem wysyła tajne
dane (np. hasło), po drugie sieć "otworzy się" dopiero wtedy, gdy jest
informacja, że instytucja macierzysta potwierdziła tożsamość (fakt zalogowania
będzie odnotowany i gdyby użytkownik coś "nabroił", to będzie można go
zidentyfikować). Z faktu, że użytkownika można odnaleźć, nie należy wyciągać
wniosku, że wszyscy są przez cały czas śledzeni. Wręcz przeciwnie, dane
o użytkownikach mogą być udostępnione tylko na wniosek odpowiednich organów
ścigania, a te muszą mieć uzasadniony powód, aby o takie dane występować.
|
Sieć bezprzewodowa UMK nie ma specjalnych wymagań sprzętowych. Każda
nowoczesna karta bezprzewodowa powinna się bez problemu połączyć. Było
trochę kłopotów z niektórymi kartami pracującymi w systemie Windows Vista,
ale zainstalowanie najnowszej wersji sterownika zazwyczaj pomaga.
|
Konfigurowanie połączenia
Staraliśmy się zbudować system dostępu w taki sposób, by konfigurowanie
było naprawdę proste. Szczegółowe wskazówki (krok po kroku) są dostępne
na stronach UCI, można też dotrzeć do nich "na skróty", poprzez adres http://eduroam.umk.pl.
Jeżeli mimo to skonfigurowanie połączenia sprawia trudność, to można odwiedzić
pracownię UCI w Bibliotece Uniwersyteckiej i poprosić o pomoc. Można również
wysłać maila na adres eduroam@umk.pl. Bardzo prosimy, aby podać identyfikator
UMK, którego używamy, aby się połączyć. Niestety, dosyć często dostajemy
całkowicie anonimowe pytania.
Z sieci eduroam z powodzeniem korzystają użytkownicy systemów Windows
XP, Vista, Windows Mobile (na palmtopach), Linux, MacOS, a nawet telefonów
komórkowych pracujących w systemie Symbian i wyposażonych w opcję łączności
WiFi. Na naszych stronach są szczegółowe instrukcje, poniżej opisany jest
tylko najbardziej typowy przykład - systemu Windows XP i Vista.
Na Uniwersytecie przyjęliśmy dwa sposoby konfigurowania dostępu do sieci:
pracownikom UMK wydajemy indywidualne certyfikaty, studenci korzystają
ze swojego identyfikatora i hasła.
- pracownik UMK - na stronie uci.umk.pl należy wybrać ścieżkę:
Informacje dla pracowników UMK > Bezprzewodowy dostęp do Internetu >
Instrukcje konfiguracji sieci > Windows XP (lub Vista). Następnie
zgodnie ze wskazówkami pobieramy certyfikat UMK, pobieramy certyfikat indywidualny
(i zapamiętujemy hasło zabezpieczające), instalujemy oba certyfikaty (tzn.
po wgraniu na laptopa dwukrotnie klikamy na nich myszą i akceptujemy wszystkie
kolejne pytania). Potem wystarczy już tylko wskazać sieć eduroam na liście
dostępnych sieci bezprzewodowych, a system połączy się sam.
- student UMK - na stronie uci.umk.pl należy wybrać ścieżkę: Informacje
dla studentów i doktorantów UMK > Bezprzewodowy dostęp do Internetu > Instrukcje
konfiguracji sieci > Windows XP (lub Vista). Z tej strony należy
pobrać program SecureW2, uruchomić go, kliknąć kilka razy "Dalej" i w odpowiednim
miejscu wprowadzić identyfikator w postaci id@stud.umk.pl oraz hasło do
konta (to samo co do systemu USOS, poczty UMK i wszystkich innych usług).
Po zakończeniu instalacji należy zrestartować komputer. Jeżeli jesteśmy
w zasięgu sieci, to połączenie powinno nastąpić automatycznie.
Mamy wrażenie, że wiele osób po prostu boi się spróbować samodzielnie
skonfigurować swojego laptopa do pracy z eduroam i woli od razu przyjść
po pomoc. Bardzo zachęcamy, żeby zrobić przynajmniej jedną próbę, to jest
naprawdę łatwe.
dr Tomasz Wolniewicz
Kierownik Uczelnianego Centrum Informatycznego
Słowniczek
Acrobat Reader - to darmowa aplikacja przeznaczona do przeglądania
dokumentów elektronicznych zapisanych w formacie PDF (Portable Document
Format). Program można pobrać ze strony http://www.adobe.pl.
Alias mailowy - jest to alternatywna nazwa dla konta pocztowego
(konta e-mail). Do jednego konta pocztowego może być przypisanych kilka
różnych aliasów, np. kowalski@umk.pl, Jan.Kowalski@umk.pl, Janek.Kowalski@umk.pl,
a każdy z nich wskazuje na tę samą skrzynkę. Oznacza to, że niezależnie
od adresu, na który zostanie wysłany list, trafi on do jednego adresata.
Domena internetowa - to inaczej adres sieciowy, wykorzystywany
do identyfikowania poszczególnych urządzeń w sieciach komputerowych, np.
serwerów poczty elektronicznej czy też serwerów stron WWW. Przykładami
domen są: umk.pl, cm.umk.pl, onet.pl itd.
Spam - to rodzaj wiadomości, wysyłanych najczęściej za pośrednictwem
poczty elektronicznej, których treści są niezależne od tożsamości odbiorcy
(wiadomości wysyłane masowo do różnych adresatów). Spam, lub też inaczej
niechciana poczta, jest w ostatnich latach najczęściej wykorzystywany do
rozsyłania materiałów handlowych oraz reklamowych drogą elektroniczną.
System Oracle - to nazwa jednego z najpopularniejszych systemów
baz danych, który został stworzony przez amerykańska firmę Oracle. System
USOS funkcjonujący w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika został napisany w
oparciu o bazę danych Oracle.
Wirus komputerowy - to program, który bez wiedzy użytkownika
powiela się samoczynnie przyłączając się do innych programów znajdujących
się na zainfekowanym komputerze. Wirusy komputerowe mogą być zupełnie nieszkodliwe,
ale są wśród nich również takie, których obecność powoduje szereg skutków
ubocznych, jak np. utrudnianie pracy z komputerem, kasowanie danych czy
też rozsyłanie spamu.
Uwierzytelnienie - proces polegający na sprawdzaniu tożsamości
osoby, która próbuje skorzystać z chronionych zasobów internetowych. Pomyślne
uwierzytelnienie użytkownika nie zawsze oznacza przydzielenie mu dostępu
do konkretnych informacji. Odpowiednie uprawnienia są sprawdzane na etapie
autoryzacji.
Autoryzacja - proces realizowany po pomyślnym uwierzytelnieniu,
polegający na przydzielaniu odpowiednich uprawnień osobie, która próbuje
skorzystać z chronionych zasobów internetowych. W praktyce oznacza to,
że dwie uwierzytelnione osoby mogą mieć dostęp do różnych informacji w
jednym systemie.
Logowanie - termin wykorzystywany w praktyce do łączenia
obu wymienionych etapów: uwierzytelnienia i autoryzacji. Najczęściej stosowaną
metodą logowania do aplikacji internetowych jest podawanie nazwy użytkownika
i hasła.
Centralny punkt logowania - dedykowana usługa informatyczna
przeznaczona do zarządzania etapami logowania do aplikacji internetowych
UMK. Umożliwia korzystanie z najważniejszych usług sieciowych Uczelni bez
konieczności wielokrotnego logowania się do każdej z nich. W oparciu o
centralny punkt uwierzytelniania można korzystać m.in. z poczty elektronicznej,
systemu USOSweb, Systemu Rezerwacji Sal czy też systemu Moodle.
HTML (Hyper Text Markup Language) - język stosowany do
pisania stron WWW. Strony internetowe stworzone w tym języku są najczęściej
zapisywane w postaci plików z rozszerzeniem .html lub .htm.
LAN (ang. Local Area Network) - rodzaj sieci komputerowej,
z którą mamy do czynienia, wtedy gdy tworzące ją komputery są zlokalizowane
w bliskiej odległości od siebie. W praktyce określenie "w bliskiej odległości"
oznacza najczęściej, że są one podłączone do jednego lub kilku urządzeń
sieciowych (choć jest to określenie umowne).
WLAN (ang. Wireless LAN) - rodzaj sieci LAN, w której połączenia
pomiędzy poszczególnymi komputerami są realizowane przy pomocy urządzeń
radiowych, np. punktów dostępu.
Punkt dostępu (ang. access point) - urządzenie zapewniające dostęp
do zasobów sieciowych jednostkom bezprzewodowym, np. komputerom przenośnym
czy palmtopom. Takie urządzenia przenośne muszą być wyposażone w odpowiednie
karty radiowe (bezprzewodowe), a punkt dostępu powinien być połączony z
wybranymi elementami sieci, np. przy pomocy kabla z odpowiednim złączem.
Certyfikaty - w terminologii komputerowej oznaczają specjalne
dane podpisane cyfrowo przez zaufane instytucje. Wykorzystywane są najczęściej
w kryptografii, m.in. w celu zapewniania bezpieczeństwa podczas korzystania
z przeglądarek internetowych czy też podczas stosowania podpisu elektronicznego.
Google maps - aplikacja internetowa będąca częścią serwisu google,
umożliwiająca przeglądanie map oraz zdjęć satelitarnych i lotniczych z
całego świata. Strona jest dostępna pod adresem http://maps.google.com.
Symbian - system operacyjny stosowany w różnego rodzaju urządzeniach
przenośnych, m.in. w telefonach komórkowych, smartphonach czy też palmtopach.
|
|