Sieć bez tajemnic

Wprowadzenie
Informatyzacja przeniknęła każdą dziedzinę życia. W środowiskach uniwersyteckich
spowodowała prawdziwą rewolucję poprzez niesłychane zwiększenie dostępu
do informacji i wprowadzenie niezwykle szybkich i efektywnych form komunikowania
się.
Wiele narzędzi informatycznych traktujemy dziś jako zupełną oczywistość
- np. e-mail. A przecież to wspaniałe narzędzie pojawiło się na UMK zaledwie
15 lat temu. Przez ten czas ewoluowało dając coraz to nowsze możliwości
- np. dziś możemy przekazywać nie tylko tekst, ale i treści multimedialne.
Zmienność i rozwój narzędzi informatycznych to immanentna cecha procesu
informatyzacji. Nakłada to na wszystkich użytkowników systemu informatycznego
uciążliwy obowiązek śledzenia zmian i uczenia się umiejętności korzystania
z nowych narzędzi. Tempo zmian jest jednak tak duże, że o nowych możliwościach
uniwersyteckiego systemu informatycznego dowiadujemy się z dużym opóźnieniem
(a czasem wcale o nich nie wiemy).
Aby choć w części zapobiec tym kłopotom, rozpoczynamy na łamach "Głosu
Uczelni" publikację cyklu artykułów, w których chcemy przedstawić dostępne
|
O roli poczty elektronicznej w uniwersytecie świadczy następujący fakt:
w 2006 roku, przez centralny serwer UMK przeszło ponad 20 milionów listów.
To oznacza średnio 1 list co półtorej sekundy, przez cały rok non-stop!
|
obecnie możliwości uniwersyteckiego systemu informacyjnego. Właśnie "informacyjnego",
a nie "informatycznego", bo to informacja - jej udostępnianie i przetwarzanie
jest celem, a informatyka - komputery, oprogramowanie - to narzędzia do
jego osiągnięcia.
Przedstawiając dostępne na Uniwersytecie technologie informacyjne
skupimy się wyłącznie na obszarach, z którymi bezpośredni kontakt ma lub
może mieć każdy pracownik i student UMK. Nie będziemy tu pisać o mechanizmach
umożliwiających comiesięczne naliczenie płac, przygotowanie rozliczeń podatkowych,
zaksięgowanie wydatków i wpływów Uczelni. Nie będziemy opisywali systemu
rekrutacji. Powstrzymamy się od opisu sieci światłowodowej UMK i prac nad
jej utrzymaniem i rozwojem. To wszystko musi się dziać (i dzieje się) "w
tle" i o tym użytkownik nie musi wiedzieć. Pamiętajmy jednak, że to, o
czym będziemy pisać, to tylko ów widoczny fragment góry lodowej, jaką jest
infrastruktura informatyczna UMK.
Przewidujemy, że w kolejnych numerach "Głosu Uczelni" pojawiać się będą
artykuły omawiające poszczególne aplikacje i przygotowane w przystępnej
dla każdego formie - zbliżonej do "instrukcji obsługi". Np. nie będziemy
opisywać, jak złożonym zadaniem jest utrzymanie systemu poczty elektronicznej,
|
Budynki UMK w Toruniu i Piwnicach łączy sieć światłowodów o łącznej długości ok. 60 km.
|
ale postaramy się wytłumaczyć, w jaki sposób można lepiej zapanować nad
niechcianą pocztą, jak skonfigurować system, aby w każdej sytuacji i z
każdego miejsca wiedzieć swoją skrzynkę pocztową.
Warunkiem korzystania z uniwersyteckiego systemu informacyjnego jest
posiadanie konta na jednym z serwerów UMK. Dlatego pierwszy artykuł cyklu
poświecony jest temu tematowi.
W drugim artykule omawiamy zadania pracowników i studentów związane
z wprowadzeniem Uniwersyteckiego Systemu Obsługi Studiów (USOSa) do obsługi
dokumentacji przebiegu studiów.
W kolejnych numerach omówimy m.in. zasady korzystania z elektronicznego
katalogu Biblioteki Uniwersyteckiej (w tym nowość, jaką jest np. możliwość
elektronicznej rezerwacji książek), powiemy jak korzystać z bezprzewodowego
dostępu do Internetu. Zaprezentujemy możliwości, jakie stwarza system "internetowego"
wspomagania nauczania Moodle i przedstawimy zasady bazy adresowej UMK.
dr hab. Grzegorz Jarzembski, prof. UMK
prorektor ds. Rozwoju i Informatyzacji
dr Tomasz Wolniewicz
kierownik UCI ( twoln@umk.pl)
Słowniczek
Acrobat Reader - to darmowa aplikacja przeznaczona do przeglądania
dokumentów elektronicznych zapisanych w formacie PDF (Portable Document
Format). Program można pobrać ze strony http://www.adobe.pl.
Alias mailowy - jest to alternatywna nazwa dla konta pocztowego
(konta e-mail). Do jednego konta pocztowego może być przypisanych kilka
różnych aliasów, np. kowalski@umk.pl, Jan.Kowalski@umk.pl, Janek.Kowalski@umk.pl,
a każdy z nich wskazuje na tę samą skrzynkę. Oznacza to, że niezależnie
od adresu, na który zostanie wysłany list, trafi on do jednego adresata.
Domena internetowa - to inaczej adres sieciowy, wykorzystywany
do identyfikowania poszczególnych urządzeń w sieciach komputerowych, np.
serwerów poczty elektronicznej czy też serwerów stron WWW. Przykładami
domen są: umk.pl, cm.umk.pl, onet.pl itd.
Spam - to rodzaj wiadomości, wysyłanych najczęściej za pośrednictwem
poczty elektronicznej, których treści są niezależne od tożsamości odbiorcy
(wiadomości wysyłane masowo do różnych adresatów). Spam, lub też inaczej
niechciana poczta, jest w ostatnich latach najczęściej wykorzystywany do
rozsyłania materiałów handlowych oraz reklamowych drogą elektroniczną.
System Oracle - to nazwa jednego z najpopularniejszych systemów
baz danych, który został stworzony przez amerykańska firmę Oracle. System
USOS funkcjonujący w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika został napisany w
oparciu o bazę danych Oracle.
Wirus komputerowy - to program, który bez wiedzy użytkownika
powiela się samoczynnie przyłączając się do innych programów znajdujących
się na zainfekowanym komputerze. Wirusy komputerowe mogą być zupełnie nieszkodliwe,
ale są wśród nich również takie, których obecność powoduje szereg skutków
ubocznych, jak np. utrudnianie pracy z komputerem, kasowanie danych czy
też rozsyłanie spamu.
Uwierzytelnienie - proces polegający na sprawdzaniu tożsamości
osoby, która próbuje skorzystać z chronionych zasobów internetowych. Pomyślne
uwierzytelnienie użytkownika nie zawsze oznacza przydzielenie mu dostępu
do konkretnych informacji. Odpowiednie uprawnienia są sprawdzane na etapie
autoryzacji.
Autoryzacja - proces realizowany po pomyślnym uwierzytelnieniu,
polegający na przydzielaniu odpowiednich uprawnień osobie, która próbuje
skorzystać z chronionych zasobów internetowych. W praktyce oznacza to,
że dwie uwierzytelnione osoby mogą mieć dostęp do różnych informacji w
jednym systemie.
Logowanie - termin wykorzystywany w praktyce do łączenia
obu wymienionych etapów: uwierzytelnienia i autoryzacji. Najczęściej stosowaną
metodą logowania do aplikacji internetowych jest podawanie nazwy użytkownika
i hasła.
Centralny punkt logowania - dedykowana usługa informatyczna
przeznaczona do zarządzania etapami logowania do aplikacji internetowych
UMK. Umożliwia korzystanie z najważniejszych usług sieciowych Uczelni bez
konieczności wielokrotnego logowania się do każdej z nich. W oparciu o
centralny punkt uwierzytelniania można korzystać m.in. z poczty elektronicznej,
systemu USOSweb, Systemu Rezerwacji Sal czy też systemu Moodle.
HTML (Hyper Text Markup Language) - język stosowany do
pisania stron WWW. Strony internetowe stworzone w tym języku są najczęściej
zapisywane w postaci plików z rozszerzeniem .html lub .htm.
LAN (ang. Local Area Network) - rodzaj sieci komputerowej,
z którą mamy do czynienia, wtedy gdy tworzące ją komputery są zlokalizowane
w bliskiej odległości od siebie. W praktyce określenie "w bliskiej odległości"
oznacza najczęściej, że są one podłączone do jednego lub kilku urządzeń
sieciowych (choć jest to określenie umowne).
WLAN (ang. Wireless LAN) - rodzaj sieci LAN, w której połączenia
pomiędzy poszczególnymi komputerami są realizowane przy pomocy urządzeń
radiowych, np. punktów dostępu.
Punkt dostępu (ang. access point) - urządzenie zapewniające dostęp
do zasobów sieciowych jednostkom bezprzewodowym, np. komputerom przenośnym
czy palmtopom. Takie urządzenia przenośne muszą być wyposażone w odpowiednie
karty radiowe (bezprzewodowe), a punkt dostępu powinien być połączony z
wybranymi elementami sieci, np. przy pomocy kabla z odpowiednim złączem.
Certyfikaty - w terminologii komputerowej oznaczają specjalne
dane podpisane cyfrowo przez zaufane instytucje. Wykorzystywane są najczęściej
w kryptografii, m.in. w celu zapewniania bezpieczeństwa podczas korzystania
z przeglądarek internetowych czy też podczas stosowania podpisu elektronicznego.
Google maps - aplikacja internetowa będąca częścią serwisu google,
umożliwiająca przeglądanie map oraz zdjęć satelitarnych i lotniczych z
całego świata. Strona jest dostępna pod adresem http://maps.google.com.
Symbian - system operacyjny stosowany w różnego rodzaju urządzeniach
przenośnych, m.in. w telefonach komórkowych, smartphonach czy też palmtopach.
|
|