Specjalizacje

Instytut Języka Polskiego

Specjalizacje językoznawcze

Dla studentów IV roku stacjonarnych 5-letnich studiów filologii polskiej:

(a) w zakresie językoznawstwa teoretycznego i komparatystycznego
(b) w zakresie językoznawstwa stosowanego

Specjalizacja (a) ma na celu pogłębienie wiedzy z zakresu teoretycznych i metodologicznych podstaw współczesnej lingwistyki, a także wiedzy na temat związków genetycznych i geograficznych między językiem polskim a innymi językami słowiańskimi oraz językami bałkańskimi. Specjalizacja ta będzie z założenia specjalizacją elitarną, dla osób o szerokich zainteresowaniach ogólnojęzykoznawczych. Specjalizacja (b) ma na celu przede wszystkim pokazanie możliwości wyboru kierunków dalszego kształcenia zawodowego przyszłych absolwentów polonistyki, w zawodach innych niż zawód nauczyciela języka polskiego. Specjalizacja ta ma służyć m. in. prezentacji zawodów wymagających posługiwania się językiem polskim dla celów reklamowo-propagandowych, zawodu logopedy, a także zawodu redaktora wydawnictw słownikowo-encyklopedycznych.
Wybór specjalizacji jest fakultatywny. Wybór seminarium językoznawczego nie pociąga za sobą konieczności wyboru specjalizacji.
Wyboru specjalizacji może dokonać każdy student wpisany na IV rok filologii polskiej pod warunkiem, że uzyskał zaliczenie wszystkich obowiązkowych przedmiotów językoznawczych, objętych planem I, II i III roku studiów.
Program specjalizacji w zakresie językoznawstwa teoretycznego i komparatystycznego obejmuje: (a) 5 obowiązkowych przedmiotów jednosemestralnych i 1 przedmiot dwusemestralny w formie konwersatorium po 30 godzin w semestrze, tj. łącznie 210 godzin; (b) wykłady monograficzne o profilu językoznawczym - istnieje obowiązek zaliczenia w ciągu czterech semestrów łącznie 60 godzin wykładów; (c) przedmiot fakultatywny "Podstawowe zastosowania komputerów w językoznawstwie" (w wymiarze 30 godzin). Z przedmiotów obowiązkowych (konwersatoriów) należy uzyskać zaliczenie z oceną.
Program specjalizacji w zakresie językoznawstwa stosowanego obejmuje: (a) 7 obowiązkowych przedmiotów jednosemestralnych w formie konwersatorium po 30 godzin, tj. łącznie 210 godzin; (b) wykłady monograficzne o profilu językoznawczym - istnieje obowiązek zaliczenia w ciągu czterech semestrów łącznie 60 godzin wykładów; (c) przedmioty fakultatywne "Podstawowe zastosowania komputerów w językoznawstwie" i "Etyka i estetyka wypowiedzi" (w wymiarze 30 godzin). Z przedmiotów obowiązkowych (konwersatoriów) należy uzyskać zaliczenie z oceną.
Studenci, którzy uzyskają zaliczenie wszystkich przedmiotów obowiązkowych, przewidzianych w programie danej specjalizacji, otrzymają wkładkę do dyplomu magisterskiego potwierdzającą ukończenie tej specjalizacji.
Każdy student filologii polskiej, a także innego kierunku filologicznego, ma prawo wyboru zajęć z dowolnego przedmiotu (jednego lub większej liczby) należącego do programu obu specjalizacji i ich zaliczenia jako zajęć uzupełniających.
Zapisy na specjalizacje językoznawcze (i osobno na zajęcia fakultatywne Podstawowe zastosowania komputerów w językoznawstwie w Sekretariacie Instytutu Języka Polskiego (baszta „Koci Łeb”, ul. Podmurna 74, I piętro, pok. 11).

Specjalizacja w zakresie językoznawstwa teoretycznego i komparatystycznego

Wstęp do logiki lingwistycznej (semestr 7);
Gramatyka konfrontatywna języków słowiańskich (semestr 7);
Gramatyka porównawcza języków słowiańskich (semestr 7);
Wstęp do bałkanologii i filologii słowiańskiej (semestr 7);
Metodologia badań językoznawczych (semestr 7 i 8);
Teoria tekstu (semestr 9);
Wykład monograficzny (semestr 7-10);
Podstawowe zastosowania komputerów w językoznawstwie (semestr 7-10).

Specjalizacja w zakresie językoznawstwa stosowanego

Dialektologia polska (semestr 7);
Metodyka nauczania języka polskiego jako obcego (semestr 7);
Ortofonia polska (semestr 8);
Rozwój mowy dziecka (semestr 8);
Redagowanie artykułów słownikowych (semestr 8);
Wstęp do logopedii (semestr 9);
Socjolingwistyka (semestr 10);
Wykład monograficzny (semestr 7-10);
Podstawowe zastosowania komputerów w językoznawstwie (semestr 7-10);
Etyka i estetyka wypowiedzi (semestr 7-10).

Informacje o przedmiotach

Wstęp do logiki lingwistycznej: (prowadzący: dr hab. Jacek Malinowski – Katedra Logiki i Semiotyki)
Język i języki formalne; Treść i znaczenie, zasada ekstensjonalności; Intencjonalność wyrażeń, semantyka możliwych światów; Okazjonalność wyrażeń, Wybrane systemy pragmatyki: Montague, Scott, Cresswell; Logiczne teorie presupozycji; Implikatura; Zasady konwersacyjne Grice'a; Czynności mowy, logika performatywów, logika illokucyjna.
Gramatyka konfrontatywna języków słowiańskich: (prowadzący: dr hab. Viara Maldjieva, prof. UMK – Zakład Języków Słowiańskich i Bałkanistyki)
Klasyfikacja typologiczna współczesnego świata słowiańskiego. Podziały fonetyczne i fonologiczne. Podziały morfo-składniowe; różnice w gramatykalizacji sensów. Analiza wybranych zagadnień na przykładach polsko-innojęzycznych lub na przykładach z języków typologicznie przeciwstawnych.
Gramatyka porównawcza języków słowiańskich: (prowadzący: prof. dr hab. Irena Sawicka – Zakład Języków Słowiańskich i Bałkanistyki)
Pochodzenie i kolebka języków słowiańskich. Problem wspólnoty bałto-słowiańskiej. Rozwój języka prasłowiańskiego w okresie wspólnoty. Zjawiska motywowane strukturą linearną sylaby. Zjawiska motywowane synharmonizmem. Rozpad wspólnoty. Rozwój poszczególnych języków od stanu ogólnosłowiańskiego do dziś. Zakresy terytorialne i konteksty poszczególnych zjawisk o charakterze regionalnie ogólnym.
Metodologia badań językoznawczych: (prowadzący: prof. dr hab. Maciej Grochowski – Zakład Teorii Języka)
Ogólna klasyfikacja nauk a typy metodologii na tle opozycji kontekstu odkrycia i kontekstu uzasadniania. Hipotetyzm i falsyfikacjonizm Karla Poppera. Teoria paradygmatów Thomasa Kuhna. Główne paradygmaty nauki a paradygmaty w językoznawstwie XX wieku. Typy wyjaśnień naukowych a wyjaśnianie w lingwistyce. Ocena adekwatności modeli w teoriach językoznawczych. Podstawowe operacje semantyczne i formalne w badaniach językoznawczych.
Wstęp do bałkanologii i filologii słowiańskiej: (prowadzący: prof. dr hab. Irena Sawicka – Zakład Języków Słowiańskich i Bałkanistyki)
Klasyfikacja genetyczna, typologiczna i geograficzna języków. Pojęcie ligi językowej. Liga bałkańska i jej uwarunkowania pozajęzykowe. Cechy językowe morfosyntaktyczne definiujące ligę bałkańską. Zarys historii zewnętrznej poszczególnych języków i dialektów bałkańskich. Języki słowiańskie, języki romańskie, język albański, język nowogrecki, dialekty tureckie, romski, dżudezmo, i in.
Teoria tekstu: prowadzący: dr hab. Adam Bednarek, prof. UMK – Zakład Teorii Języka)
Przegląd definicji tekstu. Mechanizmy spójnościowe tekstu: spójność strukturalna i semantyczna. Pozajęzykowe warunki spójności tekstu. Nadrzędna struktura tematyczno-rematyczna tekstu. Wykładniki delimitacji tekstu. Mechanizmy przetwarzania tekstów (streszczenie, konspekt, etc). Wykładniki organizacji tekstu (metatekst). Tekst jako realizacja stylu. Rodzaje tekstów.
Dialektologia polska: (prowadzący: pracownicy Zakładu Historii Języka Polskiego)
Przedmiot i metody badawcze dialektologii. Dialekty polskie, ich zasięgi terytorialne, klasyfikacja. Najważniejsze zjawiska dialektalne: samogłoski pochylone, samogłoski nosowe, samogłoski i-y, mazurzenie, palatalne spółgłoski wargowe, spółgłoski tylnojęzykowe. Historia polskiej dialektologii, sylwetki wybitnych dialektologów. Literatura i sposoby jej wykorzystania (syntezy dialektologiczne, bibliografia, monografie gwar, monografie cech gwarowych, słowniki, atlasy, teksty gwarowe). Dialektyzacja w utworze literackim i jej naukowa weryfikacja.
Ortofonia polska: (prowadzący: pracownicy Zakładu Współczesnego Języka Polskiego)
Fonetyka i fonologia języka polskiego. Zjawiska kontekstowe obligatoryjne i fakultatywne. Współwystępowanie różnych systemów fonologicznych w ramach polszczyzny ogólnej. Tendencje rozwojowe współczesnej fonetyki polskiej. Grafetyka. Zagadnienia wymagające szczególnej uwagi ze względów poprawnościowych.
Rozwój mowy dziecka: (prowadzący: dr Agnieszka Serowik)
Rozwój językowy dziecka: etapy przyswajania języka, czynniki warunkujące prawidłowy rozwój. Kształtowanie się kategorii językowych (opozycji fonetycznych, fonologicznych i gramatycznych). Fonologia dziecięca. Nabywanie sprawności językowej i komunikacyjnej (m.in. rozumienia znaczeń słów, umiejętności narracji i konwersacji). Norma rozwojowa a norma językowa. Zaburzenia rozwoju mowy i ich przyczyny.
Warsztaty leksykograficzne: (prowadzący: dr Ewa Walusiak-Bednarek – Zakład Teorii Języka)
Leksykografia a językoznawstwo teoretyczne i stosowane. Kierunki rozwoju leksykografii w ostatnim półwieczu. Podstawy leksykografii: teksty źródłowe i konwencje opisu. Budowa i metody opracowywania artykułów hasłowych w polskich słownikach jednojęzycznych różnych typów. Działalność praktyczna redaktora słownika.
Wstęp do logopedii: (prowadzący: dr Agnieszka Serowik)
Przedmiot i zadania logopedii. Anatomiczno-fizjologiczne podstawy mowy. Budowa i funkcjonowanie aparatu mowy, narządu słuchu, ośrodkowego układu nerwowego. Metody kształcenia wymowy i zapobiegania wadom wymowy. Profilaktyka logopedyczna. Klasyfikacje i charakterystyka zaburzeń mowy (m.in. niedokształcenie mowy z powodu niedosłuchu, niedokształcenie mowy z powodu upośledzenia umysłowego, jąkanie, afazja, dysleksja i dysgrafia). Metodyka logopedyczna i postępowanie psychoterapeutyczne. Wpływ zaburzeń mowy na funkcjonowanie dziecka w szkole.
Socjolingwistyka: (prowadzący: dr hab. Adam Bednarek – Zakład Teorii Języka)
Przegląd klasyfikacji funkcji języka. Funkcja perswazyjna tekstów. Pojęcie nowomowy. Nowomowa w języku współczesnej polityki. Definicja reklamy. Reklama jako akt mowy. Organizacja komunikatu reklamowego. Strategie komunikacyjne reklamy. Komunikat reklamowy a system języka. Wykładniki perswazyjności w kazaniu.
Podstawowe zastosowania komputerów w językoznawstwie: (prowadzący: dr Andrzej Moroz – Zakład Współczesnego Języka Polskiego)
Forma zajęć: ćwiczenia w pracowni komputerowej (do 12 osób w grupie). Zaliczenie bez oceny.
Problematyka: Podstawy pracy w systemie operacyjnym WINDOWS. Edytor tekstu: podstawowe narzędzie do tworzenia i adiustacji tekstów. Bazy danych: wykorzystanie gotowych i tworzenie własnych. Przegląd elektronicznych słowników jednojęzycznych i analizatorów gramatycznych. Wykorzystanie zasobów Internetu.

Punktacja po zakończeniu całego kursu specjalizacji – 60 pkt. ECTS – w przypadku wyboru któregoś z proponowanych przedmiotów jako fakultatywnego – po 4 pkt. na IV roku i po 3 pkt. na V roku.